Dr. Jens Haugan, Noreg/Norway/Norwegen
mail AT jenshaugan.com - www.jenshaugan.com/publications/
[online article]

Publisert som / Printed as: ”Høgre og nynorsk" i Hamar Dagblad, 26.05.2011, s. 19. [>pdf av denne artikkelen]
["Høgre-kupp mot nynorsk".
Romsdals Budstikke 09.05.2011]
Høgre og nynorsk
 

JENS HAUGAN
Førsteamanuensis i norsk, Høgskolen i Hedmark
________________________________________
 

Det har ikkje vore noka hemmelegheit akkurat at Høgre (og FrP) er imot sidemålet i skolen. Med ”sidemålet” meinte og meiner ein helst nynorsk, sjølv om det finst ein god del nynorskbrukarar også innanfor desse partia. No søndag 8. mai skulle visst vere den store frigjeringsdagen frå sidemålet, for då bestemte Høgre seg for å vedta at det skulle vere frivillig for elevar i ungdomsskolen å lære seg nynorsk.

Det er jo visse parti som har det med å gå for lettvinte løysingar og det som ”folk flest” ser ut til å ønskje seg på eitt bestemt tidspunkt utan at ein tenkjer særleg mykje over konsekvensane. Når det gjeld språksituasjonen i Noreg, har dei raud-grøne jobba ut ifrå eit langsiktig strategidokument utarbeidd av Språkrådet i 2005, ”Norsk i hundre”, eit dokument på heile 192 sider. Som eit resultat av dette fekk ein Stortingsmelding 35, 2007-2008, ”Mål og meining. Ein heilskapleg norsk språkpolitikk” på 266 sider, der norsk språkpolitikk er grundig diskutert.

No er det ikkje slike dokument ”folk flest” har for vane å lese og setje seg inn i. Men når politikarar skal gjere vedtak for språksituasjonen i Noreg, bør ein kunne vente at dei set seg godt nok inn i feltet, i staden for berre å høyre på kva visse interessegrupper eller folk flest meiner. På den andre sida er det jo ”folk flest” som er viktige for politikarane. Det er jo dei som stemmer på partia. Som regel er det altså lettare å finne ei eller anna sak som verkar grei, og som har støtte blant veljarane, og stemme over den for så å sjå korleis det går. Sidan mykje av politikken i Noreg blir utarbeidd med hovudbase i Oslo, blir det lett å gløyme at det finst folk utanfor bygrensa, og at landet er både langt og variert på alle måtar, ikkje minst språkleg og kulturelt.

Dei ulike partia har nok generelt vore litt varsame med språksaka sidan det trass alt er fleire hundre tusen nynorskbrukarar i landet, sjølv om det er ein viss konsentrasjon på Vestlandet. Desto meir alvorleg er det då at Høgre no vel å framstå som eit reint austnorsk byparti, som meir eller mindre offisielt tek avstand frå det språklege og kulturelle mangfaldet i Noreg. Når partileiar Erna Solberg stemde imot vedtaket mot obligatorisk nynorsk i ungdomsskolen, kan dette anten tyde at ho faktisk er ein svært klok og fornuftig politikar som ser konsekvensane av eit slikt vedtak, eller så har ho gode rettleiarar, og alt er berre skodespel for å ikkje miste dei veljarane som faktisk meiner at nynorsk er ein viktig del av norsk kultur og historie. 

Det blir nok sagt og tenkt mykje om dette vedtaket til Høgre. Eit positivt innslag i dette biletet er då at Romsdals Budstikke skreiv på leiarplass 9. mai: ”Vi tror det er godt for det norske samfunn at vedtaket fra Høyre ikke får gjennomslag. Vi er derfor enig med partileder Erna Solbergs stemmegivning. Gjennom språket, både bokmål og nynorsk, tar vi vare på vår arv. Vårt tredelte språk, bokmål, nynorsk og samisk, er en del av vår identitet som nasjon. Vi gjør ikke deler av et fag frivillig fordi et flertall av elever ønsker det. Det ville åpne for en underlig skolereform. Romsdals Budstikke har i sine spalter begge målformer, og vet at det er en viktig del av vår identitet som talerør for hele distriktet.”

Det er berre å håpe at fleire tonar flagg no i mai for å ta vare på Noreg som eit inkluderande samfunn med rom og toleranse for både dialektmangfald og fleire offisielle skriftvariantar.