Dr. Jens Haugan, Noreg/Norway/Norwegen
mail AT jenshaugan.com - www.jenshaugan.com/publications/
[online article]

Publisert som / Printed as: ”Sidemål og politisk framtid". Hamar Arbeiderblad, 30.08.2010, s. 32.
[>pdf av denne artikkelen] - Innlegget er eit svar på: Bjørn Kristen Ørbæk: Den politiske fremtid, HA, 27.08.2010, s. 23 [pdf av innlegget]
Sidemål og politisk framtid
 

JENS HAUGAN

________________________________________
 

Der var Bjørn Kristen Ørbæk i gang igjen – og ein kan vel seie at der er Ørbæk og Haugan i gang igjen. I HA 27.08. er det igjen sidemålet (les: nynorsk) som er fanesaka til Ørbæk, som vil at sidemålet skal vere valfritt. Til dette kan ein berre seie at sidemålet faktisk er valfritt; det er jo det som er så fint.

Vi har to målformer i Noreg, og den enkelte kan sjølv velje kva målform han eller ho vil bruke. Det som nokon kallar sidemål, er hovudmålet for andre. Den debatten og politikken vi har hatt i Noreg i snart to hundre år, og som starta med bl.a. Wergeland og Welhaven, har gjeve oss eit relativt godt fungerande demokrati, og har gjort Noreg til ein nasjon med særpreg, ikkje minst når det gjeld språkleg mangfald og toleranse. Nettopp pga. toleransen for fleire skriftnormalar og hundrevis av til dels svært ulike dialektar forstår vi kvarandre betre enn dei gjer i nabolanda våre; og vi forstår danskane og svenskane betre enn dei forstår oss.

Noreg er eit kunnskapssamfunn, ikkje berre når det gjeld olje og teknologi, men også når det gjeld språk. Når Ørbæk stadig snakkar om ”fordummende språkpolitikk her til lands”, tek han dermed rett og slett feil – dei fleste av oss blir heldigvis klokare etter kvart som åra går og ein lærer meir.

Dersom nokon utelukkande skulle stemme på eit politisk parti fordi dette partiet har som ei programsak å fjerne sidemålet, ser eg personleg mørkt på den politiske framtida. Viss så verkeleg skulle vere tilfelle, ville eg nok vurdere å stemme på det første partiet som ville overføre undervisningsressursar frå sidemålsopplæring til betre samfunnsfagopplæring i skolen. Eller? Nei. Sidemålsopplæring har faktisk også noko å gjere med samfunnsfag og demokrati. Det handlar om kunnskap om eiga historie og eigen kultur, og respekt og toleranse for alle dei som bruker retten sin til å velje den eine eller den andre eller også begge dei to målformene dei har vore så heldige å få lære i den norske kunnskapsskolen.