Dr. Jens Haugan, Noreg/Norway/Norwegen
mail AT jenshaugan.com - www.jenshaugan.com/publications/
[online article]

Publisert som / Printed as: "Julekveldsvisa, suksess på dialekt". Hamar Arbeiderblad, 24.12.2011, s. 42. [>pdf av artikkelen]
Bearbeidd/forkorta versjon av "Julekveldsvisa for alle".
”Julekveldsvisa for alle". Hamar Dagblad, 22.12.2011, s. 15. [>pdf]
Også trykt i Gudbrandsdølen Dagningen, 23.12.2011, s. 2 [>pdf].
Julekveldsvisa, suksess på dialekt
 

JENS HAUGAN
Førsteamanuensis i norsk, Høgskolen i Hedmark
________________________________________
 

Mange kallar Julekveldsvisa ofte berre «Nå har vi vaska golvet». På Google får ein ca. 6000 treff på «Nå har vi vaska golvet og vi har børi ved». Men det heiter då ikkje «vaska»! Søkjer ein på «vaske», får ein ca. 8000 treff. Det er altså rimeleg jamt fordelt mellom desse to variantane.

Korfor er det så mange som trur at det heiter «nå har vi vaska golvet»? Grunnen er nok at dei aller fleste dialektane i Noreg faktisk har «vaska» som bøyingsform, som også er felles for bokmål og nynorsk. Det er på den måten ei samlande ordform. Dette er kanskje ei av «hemmelegheitene» bak suksessen til Julekveldsvisa. Nettopp fordi denne visa er skriven på dialekt, kan dei fleste kjenne seg igjen i språket.

På nynorsk kan ein inntil vidare skrive både «bori» og «brunni». Mange dialektar har «børi» og «brønni». Desse formene vil nok kunne oppfattast som spesielle dialektformer av folk som identifiserer seg med såkalla standard bokmålsbasert austnorsk. På bokmål kan ein berre skrive «båret» og «brent». Men for nokon med nynorsk som referanse, er desse dialektformene absolutt akseptable og lite eksotiske. Også «fortælja» vil mange her på Austlandet sjå på som ei typisk dialektform – knytt til ein dialekt utan særleg mykje status, trur ein gjerne. Men «fortelja» er også heilt kurant nynorsk, og ein god representant for det folkelege i Julekveldsvisa.

Dialektane i Hedmark og Oppland passar gjerne i større eller mindre grad med både bokmål og nynorsk. Det er synd at mange vel å ta eit relativt sterkt standpunkt mot nynorsk som sitt skriftspråk og sin språklege identitet. Når Julekveldsvisa er skriven på dialekt, ei språkform som verken er offisielt bokmål eller nynorsk, er Julekveldsvisa nøytral og språkpolitisk «ufarleg». Alle kan akseptere, like og kanskje elske Julekveldsvisa. Julekveldsvisa passar alle slik ho er.

Julekveldsvisa ser ut til å ha kraft til å samle folk og lage bru – imellom seg og himmelen – vi er like, eg og du. Du seier «je», og eg seier «æ», men det spelar inga rolle; Julekveldsvisa er like stor. GOD JULekveldsvise!