Dr. Jens Haugan, Noreg/Norway/Norwegen
mail AT jenshaugan.com - www.jenshaugan.com/publications/
[online article]

JENS HAUGAN
Førsteamanuensis i norsk, Høgskolen i Hedmark
________________________________________
 

Pål-Jan Stokke kommenterte 8. juli innlegget mitt (2. juli) der eg kritiserte det som etter mi meining var ein litt vel lettvint omgang med fordelinga av timane i skolen. Stokke føreslo at ein i staden for sidemålsundervisning t.d. heller kunne ha ekstra undervisning i fremmendspråk. Eg peika då på at det kunne sjå ut som om Stokke visste lite om skolen, dersom han meinte at ein kunne overføre timar brukt til undervisning i sidemål i norskfaget til fremmendspråk. Det ser ikkje ut til at Stokke er villig til å sjå dette poenget, sidan han opprettheld forslaget sitt også 8. juli. Konklusjonen min blir derfor også den same: det verkar ikkje som om Stokke har eit realistisk syn på timefordelinga i skolen, og dermed stiller eg meg skeptisk til at ein slik politikar vil kunne utforme ein god skolepolitikk.

Men det som kanskje er litt ”verre”, er at Stokke – for så vidt i god politikarstil – vrir på det eg skreiv, slik at det får ei heilt anna meining. Stokke påstår eg meiner at ”undervisning i sidemål nærmest er en forutsetning for at elever skal beherske sitt hovedmål”. Det er derimot ikkje det eg skreiv i mitt svar til han.

Eg skreiv at det kunne vere ein idé å prøve å reflektere litt over at dei elevane som er gode i sidemålet, gjerne også er gode i hovudmålet sitt, og at å jobbe med sidemålsgrammatikk kunne vere velbrukt tid, fordi ein då samtidig også måtte samanlikne med grammatikken i hovudmålet. Poenget mitt var at mange lærarar reduserer grammatikkundervisninga og/eller sidemålsundervisninga til eit minimum fordi dei sjølve ikkje meistrar grammatikken eller sidemålet godt nok. I staden bruker dei timane på litteratur eller andre ting som det er lettare å prate om framfor ein klasse. Å kunne velje bort sidemålsundervisninga ville dermed kunne innebere at mange lærarar kan bli freista til å ”velje” å undervise enda mindre i norsk grammatikk. Undervisning i sidemålet vil potensielt sett styrke grammatikkforståinga i hovudmålet. Det same gjeld undervisning i fremmendspråk. Dess meir ein arbeider med språk, dess betre blir ein i språk. Dess meir ein lærer, dess klokare blir ein,

Så lenge Stokke eller andre politikarar ikkje kjem med meir konkrete forslag enn å fjerne pensum frå skolen for å komme fram til ”kunnskap, krav og kvalitet”, meiner eg dette er rein retorikk. Politikarane veit at dei fleste elevane ikkje er særleg glade i sidemålsundervisninga, og at det finst mange som er generelt imot nynorsk. Høgre og FrP satsar på at ein kan fiske stemmer ved at nokon får det litt meir lettvint i framtida.

Etter mi meining er Stortingsmelding 35, 2007-2008, ”Mål og meining. Ein heilskapleg norsk språkpolitikk” framleis eit godt og gjennomtenkt strategidokument som er prega av at språksituasjonen er litt meir nyansert enn at ein berre kan bestemme seg for ”å ta farvel”. Høgre og FrP vil ta farvel med ein del verdiar som framleis er viktige for nokon.

Sidemålsundervisninga er meir enn berre grammatikk. Det er også undervisning i språkleg mangfald i Noreg. Det kan godt hende at ein bør endre innhaldet i sidemålsundervisninga. Men det er kanskje andre politikarar som må tenkje innhald og form, så lenge Høgre og FrP berre snakkar om å ta farvel med kunnskap, krav og kvalitet.