Dr. Jens Haugan, Noreg/Norway/Norwegen
mail AT jenshaugan.com - www.jenshaugan.com/publications/
[online article]

Publisert som / Printed as: ”Språkleg demokrati". Hamar Arbeiderblad, 28.01.2011, s. 24. [>pdf av denne artikkelen]
Innlegget er eit svar på: Bjørn Kristen Ørbæk: Språkappell til de politiske partier, HA, 27.01.2011, s. 31 [pdf av innlegget].
Språkleg demokrati
 

JENS HAUGAN
Førsteamanuensis i norsk, Høgskolen i Hedmark
________________________________________
 

Trass i at eg gjentekne gonger har kommentert faktafeila i Bjørn Kristen Ørbæk sin antinynorsk-propaganda, kjem dei same tekstane tilbake like sikkert som trekkfuglane om våren.

Ørbæk skriv framleis om ”nynorske språkprivilegier” uavhengig av at nynorsk ut ifrå hans eigen argumentasjon jo faktisk er eit minioritetsspråk ”i vårt lille land”. Alle privilegia ligg altså faktisk på bokmålssida. Ørbæks bruk av ord som ”rettferdighet” blir merkeleg i ein slik kontekst.

Det blir heller ikkje rett av Ørbæk å påstå at dei politiske partia sviktar ”sin oppgave når det gjelder å fjerne de nynorske privilegier”. Faktum er at Noreg ved lov har vedteke å ha to offisielle skriftspråk. Det er dermed ingen politiske parti som bør ”ha som oppgåve” å gå imot lova.

Ørbæk bruker også uttrykket ”fordummende språktvang” i meir eller mindre kvart einaste innlegg imot nynorsk, som det har blitt svært mange av med åra. Sjølv om han likar å bruke skoleforsking som eit liksomargument, nektar han å ta innover seg at all forsking viser at å lære fleire språk fører til enda betre læring. Å kunne fleire språk er aldri fordummande.

Det er elles riktig at elevane som regel ikkje sjølv vel sitt hovudmål. Det er i praksis foreldra og politikarane som bestemmer kva som skal vere hovudmålet i grunnutdanninga. Kanskje Ørbæk bør byrje å tenkje litt over kor udemokratisk dette eigentleg er. Det er dei vaksne som bestemmer kva dei meiner er best for barna, og det finst sjølvsagt mange gode (praktiske) grunnar for dette. Men vi har også opp igjennom historia sett kor gale det kan gå dersom ein satsar på einsretting i staden for mangfald og reell valfridom. I lys av debatten om boka til Einar Lang-Ree kan ein jo tenkje på kor vanskeleg det har vore for eit barn å velje noko anna enn det som foreldra og dei nærmaste rundt eventuelt stod for. Det er berre i eit ekte demokrati ein kan velje fritt. Derfor har vi også fått RLE som fag i staden for eit reint kristendomsfag. Vi skal lære så mykje som mogleg om alt, for så å danne oss våre eigne meiningar – om ikkje anna for å skjønne at det er lov å vere ueinig i den typen argumentasjon som Ørbæk gjentek og gjentek som eit mantra. Så kan ein jo vere ein del av ei språkleg motstandsrørsle fordi ein trur på språkleg demokrati.