Dr. Jens Haugan, Noreg/Norway/Norwegen
mail@jenshaugan.com - www.jenshaugan.com/publications/
[online article]

Publisert som / Printed as: "Send eit e-brev per e-post". Adresseavisen, 16.09.00, s. 13.

Send eit e-brev per e-post

Ordet/termen e-post står for elektronisk post, som er den norske varianten av det engelske e-mail. Sidan det er svært vanleg å låne inn engelske ord frå dataterminologien (utan at dette burde forsvare innlånet), er det mange i Noreg (og verda for øvrig) som seier/skriv e-mail [i-meil]. Sidan det neppe er nokon som seier at han skal gå til postkassestativet sitt utanfor døra for å sjå etter mailen sin når det er snakk om "vanleg" brevpost, er det heller ingen grunn til å bruke e-mail i norsk berre fordi det tilfeldigvis er eit ord frå engelskspråkleg dataterminologi, og alle som vil vise at dei skjønner seg på data, bør bruke flest mogleg engelske termar.
     Norsk språkråd har tilrådd den norske nemninga og skrivemåten e-post med bindestrek. Lars Aarønæs (Skriv enda bedre, 1999:76) argumenterer for at ein heller burde skrive epost sidan ein også har ord som brevpost og ekspresspost. Aarønæs meiner at ein vil kunne tru at e-post er noko som kjem fram til mottakaren lenge etter b- og c-post. A-, b- og c-post er derimot ord som er sett saman av bokstavane a, b, c + post. I staden for bokstavane kunne ein like godt ha brukt tal, t.d. 1-post, 2-post, 3-post (ein kunne elles t.d. òg ha brukt x-, y-, z-post med same nytte). Bokstavane har ikkje nokon annan funksjon enn å signalisere ei administrativ prioritering for dei som skal levere posten. I slike tilfelle kan ein ikkje seie at bokstavane representerer noka form for forstaving på lik linje med t.d. ut- i ordet utpost (som ikkje er det same som ut-post, noko eg ville tolke som utgåande post, versus inn-post, som ville vere innkommande post). Bokstaven e i e-post representerer ei forkorting for eit sjølvstendig ord med eit konkret innhald, nemleg elektronisk. Når ein forkortar ordet elektronisk til e, vil det "hengje seg på" ordet det modifiserer, som er post. Bindestreken kan her signalisere at e-en representerer eit eige innhald som også kan uttrykkjast som eit sjølvstendig ord, nemleg elektronisk. Skrivemåten epost kan ein eventuelt argumentere for dersom ein oppfattar eininga som eit nytt ord der den opphavlege meininga til e-en er underordna. I så fall burde ein kanskje også byrje å skrive everk (energiverk), avåpen (atomvåpen), hbombe (hydrogenbombe), dvs. ein vil få ei mengd med nye, utradisjonelle skrivemåtar i norsk.
     Legg elles merke til at nemninga e-brev, som sjølvsagt tyder elektronisk brev, er svært lite brukt. Ein skriv og sender e-post, og ein får e-post, men det er få som seier at dei skriv eit e-brev. Post er derimot meir ein "samleterm" på lik linje med t.d. frukt, som kan vere eple, banan, appelsin e.l. Når ein får post, kan det sjølvsagt hende at det er eit brev, men det kan òg hende at det er eit postkort eller ein pakke. Når ein sjølv skal sende noko med posten (Posten), veit ein som regel kva det er ein sender: anten eit brev, eit kort eller ein pakke (eller ei anna form for postsending). Ein skriv ikkje ein pakke, men ein pakke kan vere post. Per e-post kan ein elles også sende andre elektroniske filer enn brev (sjølv om desse i så fall gjerne er "hengde" på eit e-brev som vedlegg (attachment)).
     Det er ikkje særleg vanleg å seie at ein skriv post, men det er svært vanleg å seie at ein skriv e-post, gjerne også "skrive/få ein e-post". Korleis ville det høyrast ut dersom nokon sa at "no skal eg gå og sjå om eg har fått ein post i postkassa"? Send meg gjerne eit e-brev per e-post.

Jens Haugan