IKT og morgondagens studentar

Informasjons- og kommunikasjonsteknologien (IKT) har endra samfunnet vårt på mange område. På få år har datamaskina blitt allemannseige i mange såkalla siviliserte land, og ho har blitt ein relativt viktig del av kvardagen til dei fleste. For ti år sidan var det få studentar som hadde eigne datamaskiner, og det var også relativt få studentmaskiner på universiteta og høgskolane samanlikna med dagens situasjon. No kan ein rekne med at dei fleste studentane har eigne maskiner heime, og studentane ventar å ha tilgang til datamaskiner på lærestadene. Om relativt kort tid vil det vere normalt at studentane har berbare datamaskiner kopla til eit trådlaust datanett.
     Det ser ut til at samfunnet har endra seg i takt med den teknologiske utviklinga. Studentane har tilpassa seg den nye teknologikulturen, og universiteta og høgskolane prøver også på sin måte å vere moderne utdanningsinstitusjonar.
     Det er vanleg at studentane får tilbod om å gå på datakurs. Det er eit mål at alle har visse grunnkunnskapar om datamaskiner. For nokre år sidan var det å gå på datakurs på universitetet nesten som å ta førarkortet. Det var noko ein gjorde når ein gjekk over i dei vaksnes verd. Men utviklinga går fort. Det er framleis mange som ikkje har brukt datamaskin før dei byrjar å studere. Men IKT-opplæring har etter kvart kommen inn i læreplanane for barne- og ungdomsskolen, og det er mange foreldre som meiner at dei må gje ungane sine ein god start i livet ved å kjøpe datamaskin så tidleg som mogleg. Å lære å bruke datamaskin, blir som å lære å lese og skrive. Kan ein ikkje bruke datamaskin, blir ein funksjonell analfabet i morgondagens samfunn.
     IKT sin historie og stilling i det moderne samfunnet har sjølvsagt konsekvensar for morgondagens utdanningsinstitusjonar. Studentane vil ha med seg kunnskapar og haldningar om IKT når dei byrjar på universitet og høgskole. Men studentane har alltid hatt hjelpemiddel i sin studiekvardag. Ein har alltid hatt informasjonskjelder og skrivereiskapar. Kva er det då som er så radikalt nytt med studiekvardagen i framtida?
     Morgondagens studentar må ikkje berre kunne bruke datautstyret. Dei må også kunne fungere i eit nytt kommunikasjonssamfunn. Mykje av undervisninga kan i framtida bli flytta frå auditoria til ein digital læringsarena, dvs. inn i "cyberspace". Dette kan føre til at nokre studentar får problem fordi dei ikkje er sosialiserte inn i den nye digitale kommunikasjonsverda. Men det kan faktisk òg føre til mykje tettare oppfølging av studentar og betre kontakt studentane imellom. Det som kan verke fremmendt og skremmande i dag, vil vere heilt vanleg i framtida. Tid og rom vil spele ei mindre rolle, og med digitalisere læringsomgjevnader vil mange fleire i framtida kunne ta utdanning uavhengig av kvar dei bur i landet - eller eventuelt verda. IKT i morgondagens utdanningssamfunn vil derfor vere med på å fremme likestilling og livslang læring. Det som byrja med "datanerdar" som bl.a. Bill Gates for nokre tiår sidan, har ikkje berre endra teknologien radikalt, det held faktisk òg på å endre utdanningssamfunnet vårt i mykje større grad enn ein kunne ha førestilt seg då dei første datamaskinene gjorde sitt inntog på universiteta og høgskolane og mange professorar ikkje kunne skjønne korfor dei ikkje skulle få bruke skrivemaskin lenger.

JENS HAUGAN
Laboratoriet for IKT og læring, NTNU
og Voksenopplæringsinstituttet (VOX)
Jens.Haugan@plu.ntnu.no